Na terenie dzisiejszej Ukrainy (oraz części Mołdawii i Rumunii) rozwinęła się kultura Cucuteni-Trypillia (ok. 5400–2700 p.n.e., szczyt ok. 4100–3500 p.n.e.). Jej „megasites” (wielkie osady) były jednymi z największych skupisk ludzkich na świecie w tamtym czasie i mogą być uznawane za jedne z pierwszych prawdziwych zaplanowanych miast.
Kluczowe fakty o megasites Trypillia
Powierzchnia: nawet 320–450 ha (np. Talianki ok. 450 ha, Nebelivka 238 ha, Majdanetske, Dobrovody).
Liczba mieszkańców: szacuje się od kilku do 20–46 tys. w największych (np. Talianki do 21 tys., Majdanetske nawet więcej).
Planowanie: owalny układ z ulicami, kwartałami domów, placami centralnymi, rowami obronnymi i dużymi budowlami publicznymi. Były to starannie zaprojektowane osady, a nie chaotyczne wioski.
Porównanie: większe i wcześniejsze niż wiele miast sumeryjskich. Predate Mezopotamię o setki lat w kontekście skali urbanizacji w Europie i Eurazji.
Te osady świadczą o zaawansowanej organizacji społecznej (prawdopodobnie egalitarnej, bez silnych dowodów na hierarchię elit czy państwo), rolnictwie, ceramice, metalurgii miedzi i handlu. Co ciekawe, co 60–80 lat domy były często rytualnie palone i odbudowywane.